„Tadeusza Kościuszki WSKAZANIA OBYWATELSKIE” – Henryk Mościcki – cytaty

Dziś troszkę patriotycznie będzie. Przez osiem lat chodziłam do szkoły podstawowej imienia I Dywizji Tadeusza Kościuszki. Dziś chcę Wam przedstawić cytaty tego wielkiego Polaka na które trafiłam w krótkiej, ale ważnej (według mnie) książce wydanej tuż po II wojnie światowej. Myślę, że cenna jest także ze względu na mądrość myśli tego wielkiego Polaka. Zadziwiające, że pomimo tego, że pochodzą jeszcze sprzed 1800 roku, większość jest nadal aktualna. Może kogoś zaciekawi.
Pozdrawiam

„Tadeusza Kościuszki WSKAZANIA OBYWATELSKIE”, Henryk Mościcki, Spółdzielnia wydawnicza „Czytelnik”, 1946

„TADEUSZA KOŚCIUSZKI JAŚNIEJE NA KARTACH NASZYCH DZIEJÓW NIEGASNĄCYM BLASKIEM DZIAŁAŃ, KTÓRE OCZYSZCZAJĄC W TRAGICZNEJ DOBIE UPADKU PAŃSTWA SUMIENIE NARODOWE, UCHRONIŁO POLSKĘ PRZED BRUDEM HAŃBY I OSTATECZNEGO UPODLENIA.

ZBAWCZA IDEA KOŚCIUSZKOWSKICH CZYNÓW NIE  WYGASŁA NIGDY W SERCACH I UMYSŁACH POLSKICH. PROMIENIAŁA W NAJCZARNIEJSZE NOCE NIEWOLI. SIŁĄ UFNEJ NADZIEI PRZENIKAŁA PRZEZ MURY WIĘZIENNE. BYŁA GWIAZDĄ PRZEWODNIĄ DLA POSTĘPOWYCH PROGRAMÓW SZERMIERZY WOLNOŚCI. SZUMIAŁA W BOJOWYCH SZTANDARACH WSZYSTKICH WALK WYZWOLEŃCZYCH I NA TAKIE WZNIOSŁA SIĘ SZCZYTY, ŻE NAWET WROGOWIE NIEMILI PRZED JEJ WIELKOŚCIĄ I NIEUGIĘTĄ SILĄ JEJ PRAWDY.

NIEZNISZCZALNA POTĘGA TEGO ODDZIAŁYWANIA  IDEI NACZELNIKA NA POKOLENIA PO NIM IDĄCE TKWIŁA PRZEDE WSZYSTKIM W ODWAŻNYM SKOJARZENIU WOLI NARODOWEJ Z WSZECHLUDZKIMI IDEAŁAMI RÓWNOŚCI I SPRAWIEDLIWOŚCI SPOŁECZNEJ.

„OBYWATEL, KTÓRY CHCE SZCZYCIĆ SIĘ BYĆ DOBRYM POLAKIEM, POWINIEN POŚWIĘCIĆ WSZYSTKO DLA OJCZYZNY I BYĆ ZAWSZE LUDZKIM I SPRAWIEDLIWYM”.

TO JEST NAJISTOTNIEJSZA TREŚĆ JEGO PRZYKAZAŃ, KTÓRE DLA POTOMNOŚCI ZOSTAWIŁ. ODZYWA SIĘ I ŻARLIWYM TĘTNI TCHNIENIEM W KAŻDYM POMYŚLENIU O PRZYSZŁOŚCI NARODU, W KAŻDYM POUCZENIU, JAKIE DAWAŁ RODAKOM.

SŁOWA KOŚCIUSZKI OLŚNIEWAJĄ NIERAZ GŁĘBIĄ MĄDROŚCI, Z JAKĄ PRZEWIDYWAŁ PRZYSZŁOŚĆ. NIERAZ POWTARZAJĄ PRAWDY ODWIECZNE I POWSZECHNIE ZNANE, ALE I TE NABIERAJĄ KRUSZCOWEJ MOCY, GDY ZWAŻY SIĘ, ZE WYPOWIEDZIAŁ  JE CZŁOWIEK NIE ŁATWEGO SŁOWA, ALE ZNOJNEGO CZYNU. W TYM ICH GŁĘBOKIE WYCHOWAWCZE ZNACZENIE.

WIELKI HETMAN DEMOKRAC JI POLSKIEJ I CHORĄŻY JUTRA NARODU CZYNEM I SŁOWEM DUCHA OJCZYZNY PODNIÓSŁ, UMOCNIŁ I TREŚCIĄ WARTOŚCI OGÓLNOLUDZKICH WZBOGACIŁ.
s. 3-4

__________________________________

Siebie samego zwyciężaj – największe zwycięstwo.
Własnoręczna notatka Kościuszki w zeszycie zatytułowanym: „Pytania z filozofii obyczajów”, w warszawskim Korpusie Kadetów, 1766 r.

Nieraz wśród najświetniejszych widoków znajduje się w końcu jedynie złudzenie lub tylko obraz, jak w lustrze, którego nigdy posiąść nie można.
 (List do gen. Nathaniela Greene’ a, New York 14 lipca 1784 r.)

Życie domowe i wolność są najlepszym darem, jakim przyroda mogła obdarzyć ród ludzki.
(List do Williams’a, Paryż, 26 sierpnia 1784 r.)

Fanatyzm, pochodzący z niewiadomości, zawsze najokropniejsze zwykł wydawać skutki.
(List do Michała Zaleskiego, 1789 r.)

Poddany słowo przeklęte powinno być w oświeconych narodach.
(Tamże)
s. 5

Trzeba karać bez tyranii.
(List do Michała Zaleskiego, 1789 r.)

Trzeba cierpieć na świecie; bez umartwienia miejsca nie ma i słodzić nam tylko trzeba przychodzące.
( List do Tekli Żurowskiej, 1791 r.)

Uszczęśliwienie drugich w największym u mnie poszanowaniu.
(List do siostry, Anny Estkowej, 1792 r.)

Pamiętać zawsze (trzeba), że w naturze wszyscy równi jesteśmy, że bogactwa i wiadomość (oświata) czynią tylko różnicę.
(Tamże)

Powinniśmy mieć wzgląd na ubogich i oświecać niewiadomość, prowadząc do dobrych obyczajów.
 (Tamże)

Niech dzieciom dobrą da edukację republikancką z cnotami sprawiedliwości, uczciwości i honoru.
(Tamże)

Mieć potrzeba choć jeden oryginał swój, a nie kopiować wszystkiego, jak zwykliśmy z drugich krajów zwyczaje, które ani okolicznościom naszym dogodne, ani stosowne rządowi naszemu. (List da Szczęsnego Potockiego,  Lublin, 18 sierpnia 1792 r.)
s.6

Każdy obywatel, by najnikczemniejszy i nieświatły, przyczynia się do dobra powszechnego… ale ten, któremu Wszechmocność dała poznanie rzeczy więcej nad drugich i znajomość objęcia okręgu ziemi i potrzeb do niej żyjących ludzi, grzeszy, gdy przestaje być czynnym i (gdy go nic) nie interesuje, jak zwierciadła na obiekty snujące się, które z siebie żadnego (nic) okazuje czucia i wzruszenia.
(List do Michała Zaleskiego, Niemirów, 3 kwietnia 1792 r.)

Niech powszechna tylko będzie edukacja, niczego się lękać nie trzeba; od nas samych zależy poprawa rządu, od obyczajów naszych. A gdy podli będziemy, chciwi, interesowani, niedbający o kraj swój, słusznie, abyśmy potem mieli kajdany na szyjach i tego warci będziemy.
(Tamże)

Czas zawsze okazuje najskrytszy sposób złego lub dobrego myślenia każdego (człowieka).
(List do Izabeli Czartoryskiej, Warszawa, październik 1792 r.)

Pierwszy krok do zrzucenia niewoli jest odważyć się być wolnym. Pierwszy krok do zwycięstwa – poznać się na własnej sile!
(Odezwa do obywatelów, Kraków, 24 marca 1794 r.)
s. 7

W pogardzie śmierci jedyna jest nadzieja polepszenia losu naszego i przyszłych pokoleń.
(Odezwa do obywatelów, Kraków, 24 marca 1794 r.)

Nikt z Polaków nie może godziwie szukać szczególnego dobra, tylko w dobru powszechnym.
(Odezwa do duchowieństwa, Kraków, 24 marca 1794 r.)

Duchowni jakiegokolwiek bądź dostojeństwa i powołania jesteście… Ojczyzna wzywa… waszej wierności, waszego przykładu. Pokażcie w oczach powszechności narodowej, czym być powinniście ze strony obywatelstwa i ze strony powołania waszego. Każde w tej mierze ociąganie się, każdy nieszczery postępek oskarżałby was, że powołanie, za którym idziecie, wytępiło w was ducha obywatelskiej cnoty i to do swobód narodowych przywiązanie, przez które  jedynie zasłużyć możecie na szacunek i wdzięczność powszechną.
(Tamże)

Aby lud czuł swoje obowiązki ku Ojczyźnie, waszą jest powinnością okazać mu to w dowodach nauki waszej, w przykładach  waszej gorliwości… Spodziewam się tej gorliwości po Duchowieństwie wszelkiego wyznania w krajach Rzeczypospolitej.
(Tamże)
s. 8

Nigdyby Polakom  broń ich nieprzyjaciół straszną nie była, gdyby sami pomiędzy sobą zgodni, znali swą siłę i całej tej siły użyć umieli.
(Z obozu pod Igłomią, 25 kwietnia 1794 r.)

Pomnij na tę prawdę, iż nic wtenczas zrobionego nie masz, kiedy jeszcze cokolwiek do zrobienia pozostaje.
(Z obozu pod Winiarami, 2 maja 1794 r. )

Wolność nie może być obroniona, tylko ręką ludzi wolnych, albo doznawających sprawiedliwości i opieki rządowej.
(Z obozu pod Połańcem, 8 maja 1794 r.)

Nie ma żadnej różnicy między wojskowymi i cywilnymi — wszyscy jesteśmy obrońcami ojczyzny.
(Tamże)

Na wzajemnej ufności, na świetle i prawości w radzeniu i dzielności w czynieniu, zawisło zbawienie  nasze.
(Z obozu pod Sieczkowem, 21 maja 1794 r.)

Wykonywajcie z największą usilnością rozkazy władz rządowych, słuchajcie ich przestróg, szanujcie siebie w ich powadze.
(Tamże)
s. 9

Nie może się naród ocalić bez rządu, lecz rząd nie może być czynnym bez zaufania, posłuszeństwa i gorliwości ludu.
(Z obozu pod Sieczkowem, 21 maja 1794 r.)

Prusak zawsze był wiarołomcą w każdych przypadkach.
(List do pułk. Ignacego Wieniawskiego, 28 maja 1794 r.)

Narodzie! Ziemia twoja będzie wolną, niech tylko duch twój wyższym nad wszystko będzie. Nie żałujże się, abyś żałowanym lub pogardzonym nie był.
(Z obozu pod Kielcami, 9 czerwca 1794 r.)

Pierwszą jest wolnego człowieka cnotą – nie rozpaczać o losie ojczyzny.
(Z obozu pod Przybyszem 24 czerwca 1794 r.)

Słabość, brak stałości, zwątpienie o sobie samych – to uważam za najsroższego nieprzyjaciela, za najokropniejszą dla Polski klęskę.
(Tamże)

Niech nie mówi Europa: Polak prędki jest do zapalenia, prędszy do zrażenia się. Niech raczej powiedzą narody: Polacy mężni są w przedsięwzięciu, nieustraszeni w przygodach, stali w dokonaniu.
(Tamże)
s. 10

Obroty wojenne jawnymi być nie mogą; są takie, co mają postać zwłoki, a są koniecznie potrzebne i do skutecznych i czynnych prowadzą działań.
(Z obozu pod Przybyszewem, 24 marca 1794r.)

Jednością tylko możemy być silni.
(Z obozu pod Golkowem, 29 czerwca 1794 r.)

Kto prawom posłusznym być nie chce, ten nie wart wolności.
(Tamże)

Sprawiedliwa nawet zemsta daleka jest od serca Polaków.
(List do gen. Chruszczewa,  19 lipca 1794 r.)

Na głos ojczyzny wszelkie zastanowienia, wszelkie względy niknąć powinny.
(List do gen. Mokronowskiego, 6 sierpnia 1794 r.)

Wolność to najsłodsze dobro, którego człowiek na ziemi kosztować może, użyczone jest od Boga tym jedynie narodom, które stałością, męstwem, wytrzymaniem wszystkich przeciwności stają się onego godnymi.
(Z obozu pod Mokotowem, 24 września 1794 r.)
s.11

Niech każdy szanuje Boga podług wiary swojej, a nie masz takiej wiary, która by człowiekowi być wolnym zabraniała.
(Z obozu pod Mokotowem, 5 września 1794 r. )

Czytajmy i uczmy się; chciejmy tylko, a będzie my wolnymi.
(„Czy Polacy mogą się  wybić na niepodległość, 1800 r.)

Naród żądający niepodległości, potrzeba koniecznie aby ufał w swoje siły. Jeżeli nie ma tego czucia, jeżeli do utrzymania nie idzie przez własne usiłowanie, ale przez obce wsparcie lub łaskę, można śmiało powiedzieć, iż nie dojdzie ani do szczęścia, ani do cnoty, ani do sławy.
(Tamże)

Opinia nikczemnego mniemania o sobie zaczęła się u nas wtedy, kiedy szlachcie polski nie szukał dobra kraju, ale wsparcia pychy możnowładczych familii.
(Tamże)

Było interesem magnatów osłabiać ducha współziomków, uniżać ich przymioty, aby nie uczuli swej mocy i nie zrzucili haniebnej opieki, gdyż przez to zginąłby cały ich wpływ i powaga.
(Tamże)
s. 12

Polakom dlatego brakuje na stałości umysłu w przeciwnościach, że mało myśleli, mało się zastanawiali nad obrotem losów i czynności ludzkich.
(„Czy Polacy mogą się wybić na niepodległość?”, 1800 r.)

Polacy nie cierpią jarzma, mają entuzjazm do wolności i cnoty, ale wadą ich jest, iż jak są żywymi w zaczęciu śmiałych czynów, tak niestałymi w dokonaniu i słabiejący w przeciwnościach.
(Tamże)

Nie dosyć jest na chęci do prawideł i sprawiedliwości, potrzeba jeszcze męstwa do ich utrzymania.
(Tamże)

Z czasem okolicznościami pokazują się wypadki, których nie przewidywał ludzki rozum.
(Tamże)

Wytykajmy nasze błędy, ale umiejmy szanować i oddać sobie sprawiedliwość, gdy na nią zasługujemy.
(Tamże)

Naród, który ma słuszną sprawę i stałość w przedsięwzięciu,  doprowadzi go do pomyślnego skutku.
(Tamże)
s. 13

Upadek Polaków nie  nastąpił z położenia ich kraju lub niesposobności oparcia się nieprzyjacielowi, ale z niestałości ich umysłu i braku energii.
(„Czy Polacy mogą się wybić na niepodległość?”, 1800  r.)

Ludzie stali przy sprawiedliwości i cnocie doczekają się zawsze szczęśliwych wypadków, których nie przewidywali, tak przeciwnie – co nie za głębokim czuciem duszy, lecz za czasową tylko idą porywczością lub za bawidłami imaginacji, roszczą sobie prędko rozpacz, porzucają chorągwie ludzkości, szukając podle osobistego bezpieczeństwa i oszukują sami szczęścia swoje.
(Tamże)

c.d.n.

Grafika ze strony: https://pl.wikiquote.org/wiki/Tadeusz_Ko%C5%9Bciuszko. Znajdziecie tam inne cytaty tego wielkiego Polaka.

Autor: agnecha

czasem wierszem piszę..

2 myśli na temat “„Tadeusza Kościuszki WSKAZANIA OBYWATELSKIE” – Henryk Mościcki – cytaty”

  1. ..coś co znieczula, coś co odwraca uwagę, coś co daje na moment zapomnienie w trudnej żołnierskiej tułaczce.. Ja do takich źródeł nie dotarłam, ale nie zdziwiło mnie to co napisałaś. Na jakimś historycznym kanale wspominali o narkotykach dla walczacych niemieckich żołnierzy, by byli ciągle „na pobudzeniu”.
    Każda wojna jest straszną tragedią dla wszystkich ludzi 😦

    Polubienie

  2. Rzeczywiście, patriotycznie zrobiło się w tym poście. Ale co innego słowa, a co innego życie.
    Uczyłam w szkole imienia B. Głowackiego, więc siłą rzeczy musiałam dotrzeć głębiej niż przekaz dla dzieci. Byłam zdumiona ilością alkoholu rozdawanego żołnierzom…
    Serdeczności zasyłam

    Polubione przez 1 osoba

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Google

Komentujesz korzystając z konta Google. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj /  Zmień )

Połączenie z %s